اگر در اين حالت كوتاهى ، از مبرّدات هم خيلى استفاده كنند و يا به عكس ، در صورت وجود ماده در عمق و برودت ظاهر ، از اطليهء حارّه خيلى استفاده كنند كه هر دو به اين عوارض مىانجامند و بايد مريضان و اطباء متوجه اين نكته‌ها باشند . و بعد از بروز اين عوارض ، مبالغه در تنقيه و شكافتن ورم - پس از ضد عفونى كردن محل آن با ادويهء مناسبه - بنمايند . طاعون : بثور و دمل‌هاى بدعلاجى است كه در « لحوم غدديّه » ، خصوصا در مغابن و به اشكال متعدده ايجاد مىشود . پيشگيرى و علاج : تنقيهء بدن از خلط غالب و تقويت قلب از مهمترين ضروريات جهت پيشگيرى از ابتلا به طاعون است كه در صورت شيوع طاعون بايد لحاظ نمود . و در صورت بروز اورامى در مغابن ، احتمال ابتلا به طاعون خيلى قوى است و در اين صورت بايد در كنار امور مذكوره ، خون‌گيرى با فصد يا حجامت يا افكندن زالو را اهميت دهند ؛ خصوصا در صورت بروز عوارض خطرناك ، مانند قى ، اسهال ، خفگى قلب ، و اضطراب و . . . كه هيچ‌چيز مثل فصد مشكل‌گشا نيست . و نبايد به سخن مانعين از فصد گوش سپرده ؛ زيرا دليل ايشان ، منع از انتشار سميت در بدن است و اين استدلال ، ناقص است و اينجا را شامل نمىشود ؛ چه اين انتشار ، در سموم گزندگان است نه عفونت اخلاط ، و لذا شيخ الرئيس ، فصد را در طاعون تجويز نموده آن هم در همان ابتداى بيمارى و بدون تعيين سمت آن ، يعنى حتى اگر از سمت مخالف هم باشد ، مشكلى در نظر ايشان ايجاد نمىكند ؛ گرچه ماده را در بدن پخش كند ؛ زيرا اين ماده چنان سمّيّتى ندارد و مولف اين معالجه را بارها تجربه كرده و موثر يافته است . پس از فصد ، بايد هم چنان به تنقيه و تسكين اسهال شكم و قىء و تقويت قلب و دماغ و فم معده ادامه داده و در تسكين صفرا و غليان خون بكوشند و در صورت لزوم ، مسهل مزلق را هم مصرف كنند . تبصره : اهميت جرّاحى در طاعون و ساير اورام و بثورات : اين‌گونه عمل ، از مخترعات مولّف است كه بيمارى را به اين نحو معالجه كردم و در بين مردم بسيار ترويج شد كه حتى خودشان هم دمل‌ها را جراحى كرده و بيرون مىآوردند . سلعهء متبرّيه علاج : در صورتى كه مىگويد صاحب كيسه باشد ، تنها علاجش جرّاحى است . اورام قابل انفجار : يعنى اورامى كه خودبه‌خود و يا با زدن « نيشتر » و به كمك ادويهء مفجرّه قابل انفجار باشند . علاج : بايد از تنقيه ، فصد و اخراج خلط غالب استفاده كرد و در اين ضمن ، اطليهء رادعه و مليّنه و مسكّنهء دردها را به كار برده و سپس به وقت آن از منضجات استفاده كرده و بعد از آن اگر خودش سرباز نكرد ، با ادويهء مفجّره و يا به كمك « نيشتر » ، آن را منفجر